Vendimi 4 me 4 la në fuqi pezullimin e ministres, por jo interpretimin e Kushtetutës—duke i dhënë SPAK një fitore procedurale dhe shtetit një dilemë institucionale të pazgjidhur.
Nga Albatros Rexhaj
Ka vendime gjykatash që zgjidhin konfliktet dhe ka vendime që i lënë pezull. Vendimi i fundit i Gjykatës Kushtetuese për çështjen e pezullimit të ministres Belinda Balluku i përket kësaj kategorie të dytë.
Ndarja 4 me 4 nuk është thjesht një rezultat procedural. Ajo tregon se dilema kushtetuese është reale dhe e qëndrueshme. Nuk kemi të bëjmë me një konflikt të sajuar politikisht, por me një boshllëk normativ që Kushtetuta, në formën e saj aktuale, nuk e zgjidh qartë.
Në efekt praktik, SPAK ka fituar rastin pa e fituar çështjen. Pezullimi mbetet në fuqi, por pa një interpretim kushtetues që të sqarojë nëse një gjykatë penale ka apo jo të drejtë të ndërhyjë në funksionin politik të një ministri pa autorizim parlamentar. Pra kemi një rezultat, por jo një standard.
Ky është një dështim i funksionit themelor të Gjykatës Kushtetuese. Një gjykatë kushtetuese nuk ekziston për të prodhuar barazime votash, por për të dhënë qartësi. Kur lind një konflikt kompetencash mes pushteteve, detyra e saj është të japë një përgjigje të qartë. Një vendim 4 me 4 është në thelb një mosvendim. Dhe një mosvendim në një konflikt kushtetues është një burim tensioni për të ardhmen.
Gjykata nuk duhej ta shpallte këtë rezultat pa arritur një shumicë unifikuese. Duke e lënë dilemën të hapur, ajo ka krijuar një precedent të rrezikshëm: tani kemi një konflikt të madh kushtetues pa interpretim përfundimtar. Kjo nuk është neutralitet institucional; është një boshllëk institucional.
Boshllëqet kushtetuese nuk qëndrojnë bosh. Ato mbushen me tension. Moszgjidhja e dilemës hap rrugë për përplasje të reja mes institucioneve dhe për pasoja të paparashikueshme, që mund të shfaqen në çdo krizë të ardhshme politike apo penale.
Për këtë arsye, përgjegjësia kalon tani te politika. Në mungesë të një interpretimi kushtetues, mazhoranca ka të drejtën dhe detyrimin që ta zgjidhë çështjen përmes një amendamenti emergjent të Kodit Penal dhe Kodit të Procedurës Penale. Një demokraci funksionale nuk mund të jetojë me dilema kushtetuese të hapura në zemër të sistemit të saj ekzekutiv.
Megjithatë, në këtë situatë ekziston edhe një fakt që nuk duhet anashkaluar. Vendimi 4 me 4 është dëshmi e qartë se Gjykata Kushtetuese nuk është e kapur nga mazhoranca. Kryeministri i Republikës, lider i një supermazhorance parlamentare, dështoi të fitojë çështjen në gjykatën më të lartë të vendit. Në shumë vende të rajonit, një rezultat i tillë do të ishte i paimagjinueshëm.
Ky është një tregues i thjeshtë se Shqipëria po funksionon si një demokraci liberale, ku qeveria është palë dhe jo sundimtar. Është një realitet institucional që duhet pranuar, pavarësisht debateve politike.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese prodhon kështu një paradoks: një fitore praktike për drejtësinë penale, një humbje për qartësinë kushtetuese dhe një provë për pavarësinë e gjyqësorit.
Ndarja 4 me 4 nuk është thjesht një votim. Ajo është një shenjë se Kushtetuta, në këtë pikë, nuk jep një përgjigje të vetme. Dhe kur Kushtetuta nuk jep përgjigje, tensionet mes institucioneve bëhen të pashmangshme.
