Një Çmim Ari në Konkursin Botëror të Vajit të Ullirit “NYIOOC 2026” konfirmoi vëmendjen në rritje që prodhuesit e vajit të ullirit cilësor (“premium”) në Shqipëri po marrin në tregjet ndërkombëtare.
Ky është një njohje ndërkombëtare e përkushtimit shumëvjeçar të familjes sonë dhe një konfirmim se Shqipëria është e aftë të prodhojë vaj ulliri sipas standardeve më të larta globale,” deklaruan për *Olive Oil Times* Bruna Musa dhe Kejda Musa, përkatësisht drejtoreshë dhe menaxhere marketingu e “Musai Olive Oil”.
Kompania familjare, e vendosur pranë fshatit Skrofotinë në rajonin e Vlorës, e shndërroi lidhjen e saj të hershme me kultivimin e ullirit në një biznes profesional të vajit të ullirit në vitin 1995.
“Familja jonë ka pasur gjithmonë një lidhje të thellë me ullinjtë dhe tokën, por përgjatë viteve vendosëm ta shndërrojmë këtë traditë në një projekt profesional afatgjatë,”* u shprehën ato. Brenda pak vitesh, kompania filloi të arrinte te klientët ndërkombëtarë, duke promovuar cilësinë dhe identitetin e prodhimit shqiptar.
Drejtueset e kompanisë theksuan se një pjesë e madhe e kësaj cilësie vjen nga pozicioni unik i ullishteve të tyre në kodrat që rrethojnë Vlorën, pranë vendit ku bashkohen detet Adriatik dhe Jon.
“Kjo tokë ofron një mikroklimë ideale për kultivimin e ullirit, me dimër të butë, diell të bollshëm dhe tokë të pasur me minerale,”* treguan ato. *”Brezat e pastër të erës detare ventilojnë natyrshëm ullishtet dhe reduktojnë lagështirën e tepërt, duke nxitur fruta më të shëndetshëm.”
Peizazhi ulli-rritës që rrethon Vlorën shtrihet nëpër kodra bregdetare shkëmbore, ku kultivimi i ullirit u është përshtatur prej shekujsh terrenit të thyer dhe verave të gjata e të thata. Shumë ullishte tradicionale janë mbjellë në skosat me bazë gëlqerore me kullim natyral të shkëlqyer, kushte këto që favorizojnë zhvillimin më të ngadaltë të frytit dhe profile aromatike më të përqendruara.
Në shumë zona, ullinjtë vazhdojnë të rriten mbi tarraca të lashta të gdhendura në shpatet e kodrave, duke pasqyruar një traditë të gjatë bujqësore të lidhur ngushtë me peizazhin e thyer bregdetar të Shqipërisë së Jugut.
“Afërsia me detin ka një ndikim të drejtpërdrejtë në karakterin e vajit tonë të ullirit,” tha kompania. *”Mjedisi lokal ka një ndikim të jashtëzakonshëm në profilin e tij, pasi klima, toka dhe afërsia me detin krijojnë një identitet territorial shumë të dallueshëm.”
Prodhimi i “Musai” është i certifikuar organik. Sipas analizës së NYIOOC, vajrat e kompanisë karakterizohen nga nota të angjinares, piperit, bajames së gjelbër dhe gjethes së ullirit. Profilet barishtore dhe të strukturuara janë të lidhura ngushtë me **Kalinjotin**, një kultivar lokal që dominon zonën. Ky varietet autokton shqiptar po merr vëmendje në rritje ndërkombëtare për cilësitë e tij.
“Kalinjoti është unik për shkak të përmbajtjes së lartë të polifenoleve, stabilitetit natyror dhe profilit të pasur organoleptik,”* shpjeguan ato. Sipas kompanisë, promovimi i kultivarëve vendas është pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të përcaktuar një identitet të njohshëm të vajit të ullirit shqiptar në tregjet e eksportit.
“Krahasuar me varietetet më të njohura ndërkombëtarisht, Kalinjoti prodhon vajra ulliri me një personalitet të fortë dhe një identitet autentik mesdhetar.” Në rajonin e Vlorës, prodhimi modern tregtar mbetet i lidhur ngushtë me traditat shekullore bujqësore. Në vend që të fokusohet vetëm në maksimizimin e sasisë, strategjia e menaxhimit të fermës qendërzohet te ruajtja e shëndetit të pemëve dhe cilësisë së frytit përmes një menaxhimi të qëndrueshëm.
“Ne ndjekim praktika të qëndrueshme dhe të orientuara drejt cilësisë, duke përfshirë krasitjen e kujdesshme, monitorimin e vazhdueshëm të tokës, ushqimin organik dhe kontrollin e rregullt të shëndetit të pemëve,” treguan menaxheret.
Aktivitetet gjatë gjithë vitit përfshijnë menaxhimin parandalues fitosanitar, i udhëhequr nga monitorimi i rreptë i ullishteve dhe parimet e ndërhyrjes minimale. *”Fokusi ynë është te parandalimi… Ne përdorim metodat më natyrale të mundshme duke respektuar biodiversitetin lokal.”
Shumica e ullishteve të fermës mbështeten kryesisht te reshjet natyrore të shiut, ndërsa ujitja e kontrolluar përdoret vetëm gjatë periudhave veçanërisht të thata; një zgjedhje kjo që kompania thotë se synon të ruajë “ekulibrin ekologjik të territorit”. Plantacione të reja dhe sisteme bujqësore të përditësuara janë shtuar me kalimin e kohës për të përmirësuar qëndrueshmërinë afatgjatë.
Koha e vjeljes te “Musai” udhëhiqet nga analiza e pjekurisë dhe grumbullimi i përmbajtjes fenolike. “Kujdesi i madh gjatë vjeljes është thelbësor, sepse cilësia e vajit të ullirit fillon në momentin e saktë kur ulliri shkëputet nga pema.”
Fabrika e fermës, e pajisur me teknologjinë “Alfa Laval” dhe me një kapacitet përpunues prej 1,000 kilogramësh në orë, prodhon rreth 100 ton vaj çdo sezon. Ashtu si prodhuesit në të gjithë Mesdheun, kompania u shpreh se ndryshimet klimatike po bëhen një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm në planifikimin e prodhimit.
Temperaturat ekstreme, rënia e zgjatur e reshjeve dhe kushtet e paparashikueshme sezonale ndikojnë si në rendiment, ashtu edhe në ciklin natyror të zhvillimit të pemëve, duke kërkuar përshtatje të vazhdueshme. Pavarësisht këtyre presioneve, “Musai” beson se interesi ndërkombëtar në rritje për kultivarët autoktonë po krijon mundësi të reja për prodhuesit shqiptarë në tregjet e eksportit.
“Vaji shqiptar i ullirit po fiton vëmendje në rritje,”* përfunduan ato. “Konsumatorët dhe ekspertët po zbulojnë potencialin e varieteteve tona autoktone dhe autenticitetin e tokës shqiptare. Tradita është identiteti ynë, ndërsa inovacioni është mënyra se si ecim përpara.”